THỊ TRƯỜNG PHÂN PHỐI BÁN LẺ 2020 - 2021, ĐÂU LÀ HƯỚNG ĐI CHO DOANH NGHIỆP VIỆT?

Nhiều hộ kinh doanh sẽ chấm dứt thuế khoán và chuyển sang kê khai sắp đến đây. Đây có thể được xem bước thay đổi lớn trong chính sách thuế đối với hộ kinh doanh. Vậy hộ kinh doanh cần chuẩn bị những gì khi hiệu lực thuế khoán chấm dứt với hộ kinh doanh có hiệu lực? Cùng IRTECH điểm qua quy trình thực hiện cho hộ kinh doanh khi áp dụng quy định mới.

1. Thời điểm áp dụng phương pháp kê khai, chấm dứt thuế khoán 

Kể từ ngày 01/01/2026, hình thức nộp thuế khoán đối với hộ kinh doanh sẽ chính thức chấm dứt, thay vào đó là cơ chế kê khai và tự nộp thuế dựa trên doanh thu, chi phí thực tế. 

Việc chuyển đổi này được thực hiện theo Quyết định số 3389/QĐ-BTC và Đề án cải cách của Bộ Tài chính, nhằm tăng cường tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, chuẩn hóa dữ liệu và siết chặt kỷ luật thuế.

2. Quy trình thực hiện dành cho hộ kinh doanh khi bỏ thuế khoán 

Dưới đây là 08 bước thực hiện hộ kinh doanh cần làm khi áp dụng kê khai thuế, bỏ thuế khoán theo quy định mới. 

Bước 1: Hộ kinh doanh thực hiện nộp hồ sơ tại cơ quan thuế để làm thủ tục chuyển đổi phương pháp tính thuế, từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai, theo Mẫu 08-MST ban hành kèm Thông tư 86/2024/TT-BTC.

Bước 2: Hộ kinh doanh thực hiện lập biên bản kiểm kê toàn bộ hàng tồn kho, bao gồm hàng hóa có hóa đơn và không có hóa đơn, làm căn cứ ghi nhận số tồn kho đầu kỳ trên sổ sách kế toán.

Bước 3: Khi hộ kinh doanh đã đăng ký áp dụng phương pháp kê khai, bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử, cụ thể:

• Trường hợp bán lẻ trực tiếp: Hộ kinh doanh thực hiện đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử được khởi tạo từ máy tính tiền.

• Trường hợp kinh doanh dịch vụ hoặc bán buôn: Hộ kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử bán hàng thông thường.

Bước 4: Hộ kinh doanh cần trang bị phần mềm kế toán dành cho hộ kinh doanh để thực hiện kê khai, hoặc có thể tự theo dõi và hạch toán bằng Excel nếu đã nắm vững nghiệp vụ.

Bước 5: Tiến hành tổ chức và triển khai xây dựng hệ thống sổ sách kế toán; thực hiện ghi chép đầy đủ 07 loại sổ kế toán bắt buộc theo đúng quy định tại Phụ lục 2 – biểu mẫu và phương pháp ghi sổ kế toán ban hành kèm theo Thông tư 88/2021/TT-BTC.

Bước 6: Hộ kinh doanh thực hiện kê khai thuế theo tháng hoặc quý bằng Tờ khai thuế Mẫu 01/CNKD, được ban hành kèm theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. 

Trường hợp cần thiết, hộ kinh doanh nộp kèm Phụ lục Bảng kê hoạt động kinh doanh trong kỳ (Mẫu 01-2/BK-HĐKD) theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC. Tuy nhiên, nếu doanh thu đã được xác định dựa trên xác nhận của cơ quan có thẩm quyền thì không bắt buộc phải nộp Phụ lục này.

Bước 7: Hộ kinh doanh cần mở tài khoản ngân hàng riêng biệt, tách rời khỏi tài khoản cá nhân nhằm phục vụ cho việc kê khai và quản lý hoạt động kinh doanh.

Bước 8: Hộ kinh doanh thực hiện đăng ký và đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ cho người lao động (nếu có), đồng thời tham gia BHXH cho chủ hộ kinh doanh.

3. Những lưu ý cho hộ kinh doanh khi áp dụng quy định chuyển sang phương pháp kê khai

Bên cạnh quy trình chuẩn bị thực hiện chuyển sang phương pháp kê khai, hộ kinh doanh cần nắm các lưu ý sau: 

3.1. Mở sổ ghi chép, chuẩn bị các loại sổ sách và chứng từ kế toán

Để kê khai và nộp thuế đúng quy định, hộ kinh doanh cần lưu ý các nội dung sau:

• Mở sổ ghi chép doanh thu – chi phí theo mẫu hướng dẫn của cơ quan thuế, đảm bảo phản ánh đúng hoạt động kinh doanh.

• Lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ mua vào – bán ra, đặc biệt là hóa đơn điện tử, nhằm chứng minh chi phí hợp lệ khi quyết toán thuế.

• Thực hiện kê khai, báo cáo thuế định kỳ theo quý hoặc theo năm, tùy thuộc vào quy mô và hình thức kinh doanh.

• Chuẩn bị hồ sơ kế toán từ sớm để tránh rủi ro bị xử phạt do thiếu chứng từ, sai lệch doanh thu hoặc không chứng minh được chi phí hợp lệ.

3.2. Lưu ý các mốc thời gian kê khai thuế và quy trình hồ sơ kê khai

Việc nắm rõ các mốc thời gian áp dụng hình thức kê khai thuế, cũng như thời hạn kê khai và nộp thuế, giúp hộ kinh doanh chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định.

Để chủ động trong quá trình kê khai và nộp thuế, hộ kinh doanh nên:

• Dự kiến doanh thu và chi phí hàng tháng, nhằm ước tính nghĩa vụ thuế phải nộp.

• Theo dõi sát dòng tiền, đảm bảo có đủ nguồn tài chính để nộp thuế đúng thời hạn.

• Chuẩn bị nguồn vốn dự phòng, đặc biệt cho kỳ kê khai thuế đầu tiên, khi chưa quen với cách tính và chu kỳ nộp thuế mới.

3.3. Chuẩn bị tài chính để trang bị, nâng cấp cơ sở thiết bị hạ tầng 

Để đáp ứng yêu cầu xuất lập hóa đơn theo quy định, hộ kinh doanh cần chủ động chuẩn bị ngân sách đầu tư các trang thiết bị cần thiết. Đây là điều kiện bắt buộc giúp quá trình bán hàng, kê khai và quản lý thuế diễn ra thuận lợi, đúng pháp luật.  Ví dụ máy POS, phần mềm hóa đơn điện tử, máy in…là những trang thiết bị cần thiết hỗ trợ doanh nghiệp xuất hóa đơn.

Kết luận

Chuyển từ thuế khoán sang hình thức kê khai theo thực tế không chỉ giúp cơ quan quản lý thuế nâng cao hiệu quả giám sát. Trên đây là toàn bộ thông tin tổng hợp về những thủ tục cần chuẩn bị cho hộ kinh doanh khi thuế khoán chấm dứt, chuyển sang phương pháp kê khai.