THỊ TRƯỜNG PHÂN PHỐI BÁN LẺ 2020 - 2021, ĐÂU LÀ HƯỚNG ĐI CHO DOANH NGHIỆP VIỆT?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những làn sóng chuyển đổi mạnh mẽ trên mọi mặt trận của doanh nghiệp, từ vận hành, sản xuất, marketing cho đến quản trị. Tuy nhiên, bất chấp những lời ca tụng về tiềm năng vô hạn của AI, không phải lúc nào việc ứng dụng AI cũng mang lại kết quả như kỳ vọng. Thực tế cho thấy, rất nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh tay vào AI nhưng lại nhận về những kết quả mơ hồ, thậm chí là phản tác dụng. Vậy, khi nào nên ứng dụng AI một cách hiệu quả và những rủi ro tiềm ẩn khi dùng AI cần tránh?

1. AI không phải giải pháp cho mọi vấn đề

Trước hết, điều quan trọng mà mọi doanh nghiệp cần nhận thức rõ là AI không phải là “cây đũa thần” có thể giải quyết mọi bài toán. Có những vấn đề cốt lõi yêu cầu sự tinh tế trong việc ra quyết định của con người, những quy trình thủ công đơn giản mà chi phí để AI thay thế thậm chí còn cao hơn lợi ích mang lại.

Thực tế đã chứng minh, nhiều tổ chức đã vội vàng tích hợp AI vào mọi khâu mà thiếu đi sự đánh giá cụ thể về mức độ phù hợp của AI đối với mục tiêu kinh doanh. Hậu quả là các hệ thống AI được triển khai nhưng lại thiếu dữ liệu “sạch” để vận hành, thiếu đội ngũ nội bộ có khả năng giám sát hoặc không ai trong tổ chức biết cách “đọc hiểu” đầu ra của AI. Điều này biến AI thành một công cụ… nằm im, lãng phí tài nguyên và nguồn lực.

Để tránh rơi vào tình trạng này, doanh nghiệp cần tự trả lời những câu hỏi trọng tâm: AI sẽ thay thế hoặc cải thiện điều gì cụ thể? Lợi ích đạt được có thực sự vượt trội so với chi phí đầu tư ban đầu và chi phí vận hành? Và quan trọng nhất, dữ liệu hiện có của bạn có đủ “sạch” và chất lượng để huấn luyện mô hình AI một cách hiệu quả hay không?

Xem thêm: Lãnh đạo doanh nghiệp nên làm gì trước “làn sóng AI”

2. Khi nào nên dùng AI?

Việc xác định khi nào nên dùng AI là một câu hỏi mà mọi doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Dựa trên kinh nghiệm triển khai ứng dụng thực tế của AI tại các doanh nghiệp vừa và lớn, AI nên được ứng dụng trong các trường hợp sau:

• Dữ liệu đầu vào lớn, có tính lặp lại và cần xử lý nhanh: AI tỏa sáng trong việc phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ, đặc biệt là các dữ liệu có cấu trúc lặp lại và yêu cầu tốc độ xử lý cao. Ví dụ điển hình bao gồm phân tích hành vi khách hàng để cá nhân hóa trải nghiệm, dự báo nhu cầu thị trường để tối ưu chuỗi cung ứng, nhận diện hình ảnh trong các hệ thống an ninh, hoặc xử lý ngôn ngữ tự nhiên trong các ứng dụng chatbot và tổng đài tự động.

• Quy trình đã được chuẩn hóa, có logic rõ ràng và có thể đo lường đầu ra: AI hoạt động hiệu quả nhất khi được áp dụng vào các quy trình có quy tắc rõ ràng, ít biến động và có thể định lượng được kết quả. Điều này giúp dễ dàng huấn luyện và đánh giá hiệu suất của mô hình AI.

• Nhu cầu tối ưu chi phí nhân sự, tăng tốc độ vận hành hoặc hỗ trợ ra quyết định thời gian thực: AI là một công cụ đắc lực để tự động hóa các tác vụ lặp đi lặp lại, giải phóng nhân lực cho những công việc phức tạp hơn. Đồng thời, khả năng phân tích và đưa ra dự đoán nhanh chóng của AI giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định kịp thời, đặc biệt trong các tình huống yêu cầu phản ứng nhanh như giao dịch tài chính hoặc quản lý rủi ro.

• Doanh nghiệp đã sẵn sàng về nền tảng công nghệ, dữ liệu và nhân sự tiếp nhận công nghệ mới: Sự thành công của AI phụ thuộc rất nhiều vào hạ tầng công nghệ, chất lượng dữ liệu và khả năng thích ứng của đội ngũ nhân sự. Một doanh nghiệp có nền tảng vững chắc sẽ dễ dàng hơn trong việc tích hợp và khai thác giá trị từ AI.

Ví dụ điển hình: Hãy nhìn vào các hệ thống chatbot AI trong chăm sóc khách hàng. Nếu tổ chức của bạn đang phải đối mặt với hơn 500 lượt tương tác mỗi ngày, AI sẽ là một giải pháp cực kỳ hiệu quả. Chatbot có thể giúp giảm tải đáng kể cho tổng đài viên, đồng thời duy trì chất lượng phản hồi ổn định 24/7. Tuy nhiên, nếu bạn chỉ có khoảng 20 cuộc trò chuyện mỗi ngày, chi phí để xây dựng và duy trì một chatbot thông minh sẽ trở nên lãng phí, không tương xứng với lợi ích mang lại. Đây chính là điểm mấu chốt để xác định ứng dụng AI hiệu quả và tránh “đốt tiền” vô ích.

Xem thêm: Ứng dụng AI nào đang giúp doanh nghiệp Việt tăng tốc chuyển đổi số?

3. Khi nào không nên dùng AI?

Bên cạnh những trường hợp lý tưởng để ứng dụng AI, doanh nghiệp cũng cần nhận diện rõ những tín hiệu cảnh báo cho thấy AI có thể không phù hợp để tránh những sai lầm đầu tư đáng tiếc. Một số trường hợp không nên dùng AI bao gồm:

• Dữ liệu quá ít, không có tính hệ thống hoặc dữ liệu sai lệch nhiều: AI học hỏi từ dữ liệu. Nếu dữ liệu đầu vào không đủ lớn, không có cấu trúc rõ ràng hoặc chứa đựng nhiều sai sót, mô hình AI sẽ không thể đưa ra kết quả chính xác và đáng tin cậy. Việc “huấn luyện” AI trên dữ liệu xấu chẳng khác nào xây nhà trên nền cát.

• Nhu cầu chưa rõ ràng, chỉ ứng dụng theo “trend” mà không có mục tiêu cụ thể: Nhiều doanh nghiệp bị cuốn theo trào lưu công nghệ mà không có một chiến lược rõ ràng về việc AI sẽ giải quyết vấn đề gì. Khi không có mục tiêu cụ thể, việc triển khai AI dễ trở thành một dự án “thí điểm” vô định hướng và không mang lại giá trị thực tế.

• Tổ chức thiếu năng lực công nghệ, thiếu nhân sự nội bộ hiểu về AI để quản lý và điều chỉnh hệ thống: AI không phải là một giải pháp “cắm và chạy”. Nó đòi hỏi đội ngũ nhân sự có kiến thức về AI để triển khai, giám sát, tối ưu và xử lý các vấn đề phát sinh. Nếu thiếu hụt nguồn lực này, hệ thống AI có thể hoạt động kém hiệu quả hoặc thậm chí gây ra lỗi.

• Quy trình mang tính định tính cao, phụ thuộc nhiều vào cảm xúc, văn hóa hoặc kinh nghiệm: AI hiện tại vẫn còn hạn chế trong việc xử lý các yếu tố mang tính định tính, phi cấu trúc như cảm xúc con người, sắc thái văn hóa hay những quyết định đòi hỏi sự nhạy cảm, kinh nghiệm lâu năm. Trong những lĩnh vực này, vai trò của con người vẫn là không thể thay thế.

Hãy thử tưởng tượng một công ty nhỏ, mỗi ngày chỉ có 10–15 lượt khách hàng tương tác. Việc xây dựng hệ thống chatbot AI để tự động trả lời là không cần thiết, vì chi phí đào tạo mô hình, huấn luyện ngôn ngữ và duy trì hệ thống sẽ lớn hơn nhiều so với lợi ích đạt được.

4. Doanh nghiệp cần gì để ứng dụng AI hiệu quả?

Dù đã xác định đúng thời điểm nên sử dụng AI, để ứng dụng công nghệ này một cách thực sự hiệu quả và bền vững, doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị ba nền tảng quan trọng:

1. Dữ liệu: Dữ liệu là “mạch máu” của AI. Để AI hoạt động chính xác, dữ liệu cần phải sạch, đầy đủ, được tổ chức rõ ràng và liên tục cập nhật. Việc đầu tư vào quy trình thu thập, làm sạch và quản lý dữ liệu là bước đi không thể thiếu.
2. Con người: Không chỉ cần có các chuyên gia AI với kiến thức chuyên sâu, doanh nghiệp còn cần những người hiểu rõ quy trình vận hành thực tế để phối hợp huấn luyện và tối ưu AI theo đúng nhu cầu kinh doanh. Sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn về AI và kinh nghiệm thực tiễn là chìa khóa để triển khai thành công.
3. Mục tiêu rõ ràng: AI phải giải quyết một bài toán cụ thể, không mơ hồ. Mục tiêu cần phải rõ ràng và có thể đo lường được để đánh giá hiệu quả của dự án AI. Nếu không có định hướng rõ ràng, AI dễ trở thành một dự án tiêu tốn ngân sách mà không tạo ra giá trị thực tế nào.

Xem thêm: Lộ trình chuyển đổi AI dễ áp dụng dành riêng cho SME Việt

Xu hướng ứng dụng AI trong doanh nghiệp là một điều tất yếu và không thể đảo ngược. Tuy nhiên, để AI không trở thành một khoản đầu tư thất bại hay một “gánh nặng” tài chính, doanh nghiệp cần xác định rõ ràng khi nào nên dùng AI và khi nào không nên sử dụng.

Hãy bắt đầu từ những bài toán nhỏ, dễ đo lường và có thể mang lại giá trị nhanh chóng. Ưu tiên các quy trình có dữ liệu rõ ràng, có quy mô đủ lớn để AI có thể phát huy tối đa giá trị của mình. Đừng để sự “mới lạ” hay “phong trào” của AI làm lu mờ đi những đánh giá khách quan về tính phù hợp và hiệu quả.

Nếu còn băn khoăn về việc AI có nên áp dụng vào hoạt động của mình hay không, hãy tìm đến các đơn vị tư vấn công nghệ có kinh nghiệm triển khai thực tế. Việc tự triển khai trong mơ hồ và với những kỳ vọng sai lệch có thể dẫn đến những thất bại đáng tiếc. Hãy biến AI thành một công cụ mạnh mẽ, thúc đẩy sự phát triển chứ không phải là một dự án lãng phí nguồn lực.

IRTECH sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên chặng đường ứng dụng giải pháp chuyển đổi số và ứng dụng AI hiệu quả cho doanh nghiệp mình. Với kinh nghiệm tư vấn và đào tạo chuyên sâu, chúng tôi giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình, tăng cường hiệu suất và tạo ra đột phá trong kỷ nguyên số. Liên hệ IRTECH ngay để được tư vấn chiến lược và lộ trình chuyển đổi số phù hợp nhất.