Không còn là dự báo vĩ mô, biến động quanh khung thuế đối ứng Mỹ – Việt Nam từ cuối năm 2025 đến nay đang khiến nhiều doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng phải nhanh chóng điều chỉnh kế hoạch. Từ việc đàm phán giá với đối tác Mỹ, lên lịch đặt tàu cho đến bài toán rủi ro ùn ứ hàng hóa tại cảng đến, các doanh nghiệp cần xây dựng phương án vận hành linh hoạt hơn. Hãy cùng phân tích những thay đổi tức thì và kịch bản ứng phó cho doanh nghiệp xuất khẩu ngay dưới đây.

Mức thuế tham chiếu đối với hàng Việt Nam hiện là 20%, trong khi hàng bị xác định trung chuyển có thể chịu 40%. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến giá bán, đơn hàng, hồ sơ xuất xứ, booking và kế hoạch điều phối đội xe.

Chính sách thuế đối ứng Mỹ – Việt Nam hiện ở giai đoạn nào?

Tháng 4/2025, Mỹ công bố mức thuế đối ứng ban đầu với hàng Việt Nam là 46%. Mức này giảm còn 20% sau nhiều vòng đàm phán, riêng hàng bị xác định là trung chuyển (transshipping) chịu 40%. 

Ngày 26/10/2025, hai nước ra tuyên bố chung về khung Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng. Qua đó, xác nhận 20% là con số tham chiếu cho hàng có xuất xứ Việt Nam. Khung thỏa thuận cũng để một số nhóm hàng được đưa vào danh mục ưu đãi thuế 0%, nhưng danh sách cụ thể đến nay chưa công bố đầy đủ.

Song song với đó, doanh nghiệp phải đối mặt với một lớp thuế bổ sung toàn cầu:

• Thuế Mục 122: Phụ thu thêm 10 – 15%, phát sinh sau khi Tòa án tối cao Mỹ bác bỏ sắc lệnh IEEPA trước đó.
• Thời hạn: Lớp thuế này chỉ kéo dài 150 ngày và sẽ hết hiệu lực ngay trong tháng 7/2026 này.

Tuy nhiên, rủi ro dài hạn vẫn còn hiện hữu. Bộ trưởng Tài chính Mỹ từng đề cập khả năng kích hoạt điều tra Mục 301 để duy trì mức thuế phụ thu tương đương sau khi Mục 122 hết hạn.

Tại thời điểm bài viết được cập nhật, mức 20% vẫn là con số tham chiếu đối với hàng Việt Nam. Tuy nhiên, thuế bổ sung toàn cầu và tiêu chí xác định xuất xứ vẫn có thể thay đổi.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên áp dụng một mức thuế cố định cho mọi sản phẩm. Mã HS và quy định cụ thể cần được kiểm tra đối với từng lô hàng tại thời điểm xuất khẩu.

4 tác động của thuế đối ứng đến hoạt động xuất khẩu Việt Nam.

Thuế đối ứng Mỹ – Việt Nam không chỉ làm tăng chi phí trên giấy tờ. Nó thay đổi cách các bên trong chuỗi cung ứng ra quyết định. Bốn tác động rõ nhất:

1. Chi phí đội lên, áp lực chia sẻ thuế. Khi thuế tăng thêm vài điểm phần trăm, khách Mỹ có xu hướng yêu cầu nhà xuất khẩu Việt Nam gánh một phần chi phí thay vì chấp nhận tăng giá bán lẻ.
2. Đơn hàng ngắn hạn thay cho hợp đồng dài hạn. Sự không chắc chắn về mức thuế cuối cùng khiến nhiều khách hàng Mỹ thận trọng hơn khi đặt hàng. Thay vì ký hợp đồng cho cả năm, khách hàng chuyển sang đặt hàng theo từng đợt dựa trên nhu cầu thực tế. Điều này khiến doanh nghiệp Việt Nam khó lập kế hoạch sản xuất và đặt chỗ tàu dài hạn. 
3. Rủi ro kiểm tra xuất xứ tăng. Do mức thuế đối với hàng bị xác định là trung chuyển cao hơn đáng kể, cơ quan hải quan Mỹ có thể tăng cường kiểm tra nguồn gốc nguyên liệu và quy trình sản xuất. Những lô hàng thiếu hồ sơ chứng minh xuất xứ rõ ràng có nguy cơ bị giữ lại để kiểm tra bổ sung, từ đó kéo dài thời gian thông quan.
4. Dịch chuyển tuyến hàng và gộp đơn. Một số khách chuyển bớt đơn sang thị trường có thuế thấp hơn, hoặc gộp nhiều đơn nhỏ thành lô lớn để tối ưu chi phí vận chuyển trên mỗi đơn vị hàng.

Ngành nào chịu ảnh hưởng lớn nhất từ thuế đối ứng Mỹ – Việt Nam

Mức độ tác động của các dòng thuế mới đang có sự phân hóa rất lớn giữa các nhóm ngành:

Ngành Điện tử: Đây là một trong những nhóm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Mỹ. Mức độ ảnh hưởng có thể khác nhau giữa sản phẩm thành phẩm và linh kiện, đặc biệt đối với những mặt hàng thuộc phạm vi điều tra riêng. Doanh nghiệp cần kiểm tra mã hàng và chính sách áp dụng cho từng nhóm sản phẩm.

Ngành Dệt may và Da giày: Đây là nhóm ngành có biên lợi nhuận tương đối thấp nên nhạy cảm với biến động thuế. Ngay cả mức tăng nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến giá bán, lợi nhuận và khả năng cạnh tranh. Doanh nghiệp cần rà soát giá FOB, nguồn nguyên liệu và điều khoản chia sẻ chi phí với khách hàng Mỹ. 

Ngành Đồ gỗ nội thất: Nhiều sản phẩm trong nhóm này đang chịu áp lực về thuế và yêu cầu chứng minh nguồn gốc nguyên liệu. Mức thuế có thể khác nhau theo từng loại sản phẩm, vì vậy doanh nghiệp cần rà soát mã hàng, xuất xứ gỗ và hồ sơ chuỗi cung ứng. 

Ngành Thủy sản: Bên cạnh thuế đối ứng, các mặt hàng như tôm và cá tra Việt Nam vẫn phải đối mặt với những biện pháp phòng vệ thương mại riêng. Doanh nghiệp cần đồng thời theo dõi thuế nhập khẩu, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và các quy định áp dụng cho từng sản phẩm.

Thuế đối ứng  ảnh hưởng thế nào đến booking, cảng biển và đội xe?

Áp lực từ thuế đối ứng Mỹ – Việt Nam đang lan tỏa mạnh mẽ đến khâu đặt tàu, cảng biển và đội xe vận chuyển. Đối với các đơn vị dịch vụ logistics, những diễn biến về thuế đối ứng mới nhất đang tạo ra chuỗi biến số vận hành nghẹt thở hàng ngày.

Tại khâu đặt tàu (booking), việc chờ đợi các quyết định thuế chính thức có thể khiến khách hàng dời lịch xuất hàng, điều chỉnh booking hoặc hủy chỗ. Những thay đổi sát ngày xuất hàng gây khó khăn cho các đại lý vận chuyển trong việc bố trí phương tiện, quản lý chỗ tàu và xây dựng kế hoạch khai thác.

Tác động tại cảng xuất ở Việt Nam

Tại Việt Nam, sự thay đổi của chính sách thuế có thể khiến chủ hàng điều chỉnh lịch xuất, dời booking hoặc yêu cầu bổ sung hồ sơ trước khi đưa hàng ra cảng.

Nếu container đã được đóng hàng hoặc hạ bãi, doanh nghiệp có thể phát sinh thêm chi phí sửa chứng từ, chuyển chuyến, lưu container hoặc lưu bãi. Lịch giao nhận thay đổi sát giờ cũng khiến đội xe phải điều chỉnh kế hoạch, làm tăng nguy cơ chạy rỗng và thời gian chờ.

Tác động tại cảng nhập khẩu của Mỹ

Tại Mỹ, việc tăng cường kiểm tra hồ sơ và bằng chứng xuất xứ có thể kéo dài thời gian giải phóng hàng.

Những lô hàng cần xác minh bổ sung có thể phát sinh chi phí lưu container, lưu bãi hoặc kiểm tra. Thời gian giao hàng và thanh toán cũng có thể bị kéo dài, ảnh hưởng đến dòng tiền của cả nhà nhập khẩu và doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.

6 việc doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần thực hiện trong năm 2026

Để bảo vệ sự ổn định của chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động triển khai ngay các bước sau:

1. Rà soát mã HS và xuất xứ nguyên liệu cho từng lô hàng, nhất là nhóm có tỷ lệ nguyên liệu nhập khẩu cao.
2. Theo dõi thông tin chính thức từ Bộ Công Thương, USTR, thay vì dựa vào tin đồn hoặc số liệu cũ từ đầu năm 2025.
3. Đàm phán lại điều khoản chia sẻ chi phí thuế với đối tác Mỹ trước khi ký hợp đồng mới.
4. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng các FTA đã ký như EVFTA, CPTPP, RCEP.
5. Làm việc sớm với đơn vị logistics để có phương án linh hoạt về booking, lưu bãi.
6. Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh xuất xứ để tránh bị xếp vào diện nghi vấn trung chuyển, rút ngắn thời gian thông quan.

Các chính sách thuế đối ứng Mỹ – Việt Nam vẫn có thể tiếp tục được điều chỉnh và không áp dụng giống nhau cho mọi ngành hàng. Vì vậy, doanh nghiệp xuất khẩu cần chủ động cập nhật thông tin, rà soát hồ sơ xuất xứ và xây dựng nhiều phương án vận chuyển phù hợp với từng lô hàng.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu và các đơn vị cung cấp dịch vụ logistics, chìa khóa để vượt qua giai đoạn này nằm ở năng lực thích ứng chuỗi cung ứng. Việc chủ động minh bạch xuất xứ, linh hoạt trong khâu vận hành bến cảng và tối ưu hóa hoạt động của đội xe sẽ là bệ đỡ giúp doanh nghiệp đứng vững trước mọi thay đổi chính sách trong năm 2026.

Nếu doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc cập nhật lệnh vận chuyển, theo dõi tiến độ giao nhận hoặc điều chỉnh kế hoạch đội xe khi lịch tàu thay đổi, hãy liên hệ IRTECH để được tư vấn giải pháp quản lý vận hành phù hợp với quy trình thực tế.

Câu hỏi thường gặp về thuế đối ứng Mỹ – Việt Nam

• Mức thuế đối ứng hiện tại Mỹ áp cho hàng Việt Nam là bao nhiêu? 

Theo khung thỏa thuận thương mại, mức thuế cơ bản đối với hàng hóa có xuất xứ thuần túy từ Việt Nam là 20%. Tuy nhiên, các dòng hàng bị nghi ngờ trung chuyển (transshipping) từ nước thứ ba nhằm né thuế sẽ phải chịu mức phạt lên đến 40%.

• Chính sách thuế quan của Mỹ có tiếp tục thay đổi trong nửa cuối năm 2026 không?

Có khả năng. Ngoài 20% song phương, Mỹ còn duy trì một lớp thuế bổ sung toàn cầu dựa trên cơ sở pháp lý khác, mang tính tạm thời và có thể được thay bằng hình thức khác sau khi hết hiệu lực. Nên kiểm tra lại trước mỗi lô hàng thay vì áp dụng một con số cố định.

• Doanh nghiệp nhỏ có bị ảnh hưởng nặng hơn doanh nghiệp lớn không? 

Có. Nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ thường gặp khó khăn hơn trong việc đàm phán với đối tác Mỹ về chia sẻ chi phí thuế, đồng thời nguồn lực tài chính mỏng khiến nhóm này khó chống chọi với các đợt đọng vốn do hàng hóa bị chậm thông quan tại cảng. Nguồn lực tài chính mỏng cũng khiến nhóm này dễ hụt dòng tiền khi hàng hóa bị chậm thông quan và đọng vốn tại các bãi bến cảng Mỹ.